Мақомоти иҷроияи маҳаллии
ҳокимияти давлатии
шаҳри Ваҳдат

Навид

Дипломатияи комёби тоҷик

                      

Фиристода бояд, ки доно бувад,

Ба гуфтан далеру тавоно бувад.

Вазорати корҳои хориҷииҶумҳурииТоҷикистонпарвардаидаврониИстиқлолиятаст. Аз тамоми давраҳоибуҳронидавлатгузашта, дипломатияитоҷикифодагариманфиатҳоимиллӣва посухгӯизамон гаштааст. СафариахириПешвои миллат ба кишварҳои калидӣватасмимгирандаи сатҳиҷаҳонии Аврупо аз он далолат мекунад, ки сиёсати хориҷииТоҷикистон бо фатҳкарданиуфуқҳоиҳудудикишварҳоиназдиквааъзоиИДМ, дипломатияи самти аврупоиро ба арши аъло фаро мегирад. Пазируфтани ин амр барои бегонагон муҳол аст, ки 30 солпешТоҷикистон ҳамагӣ 7 дипломат дошт, ки онҳобокорҳоидуюмдараҷаи ташрифотӣмашғул буданд ваасосандарқабулигуселимеҳмононихориҷӣ, китавассутишаҳриДушанбебаМосквамерафтанд, саҳмгир буданд. РушдунумӯидипломатияитоҷиктанҳодарзамониИстиклолиятонҳамбозаҳматҳоишабонарӯзииҳайатироҳбарӣвакорииВазоратбавуқӯъпайваст. Асосгузори дипломатияи навини тоҷик–ПешвоимиллатмуҳтарамЭмомалӣРаҳмонмебошанд, кисангитаҳдобиВазоратикорҳоихориҷирогузоштва 29-уми сентябрро Рӯзидипломатияэълоннамуд. Ба асли мавзӯъагарбаргардем, азпешрафтибесобиқаидипломатияитоҷикҳамахушнуданд, баистисноиаъзоираҳбарииҳизбимамнӯинаҳзат, ки дар хориҷикишварботакябаҷаҳлутаассубифарогириасримиёнагӣ, таблиғотро бар зидди дипломатияи фаъол ва устувори ҶТ ба роҳмондааст. Наҳзатиҳоиҳеҷкораиҳамадоннамедонанд, кисохторҳоидипломатӣвамасоилисиёсатиулвии хориҷӣ ба ҳамаимиллатмарбутанд ва барои ҳифзитамомиятиарзӣ, якпорчагииҳудудӣваҳимояиҳуқуқишаҳрвандони дар хориҷабуда равона шудаанд. Ҳаминнаҳзатиҳочункундзеҳнвачалласаводмебошанд, намефаҳманд, кимуассисаҳоидипломатӣваконсулӣдар хизмати онҳояндваҳамкорӣбоонҳобарои сиёсиюни оворагардякамризарурист.

Дар Европа мактабҳоизиёди дипломатӣ ва лоиҳаҳоигуногуни геополитикӣзуҳуркардаандвамарҳилаипайдоиш, инкишоф ва суқутро паймудаанд. Дар раъси яке аз ин мактабҳо - Николо Макиавелли, сиёсатмадори асри 15 ва 16-уми Европа меистад, ки дар китоби машҳураш «Давлатмард» роҳҳои сиёсати амалиро таҳлилвабаррасӣкардааст. Мавқеиӯ дар шиори «Барои расидан ба ҳадафҳамаивоситаҳо хубанд» сару садоҳоронатанҳодарафкориоммаиаврупоӣ, балки ҷаҳонӣҳамбавуҷуд овард ва то ҳолҳамчуннишонаибадтарини татбиқи сиёсат ва давлатсозӣ шинохта мешавад. Тарафдори ин сиёсат ҳоло наҳзатаст.

Аврупо бояд тавозунро дар барқароркарданимуносибатҳоидуҷониба бо ниҳодҳоирасмӣвасозмонҳоимухолифини Осиёи Марказӣ иҷро мекард. Вале таҳлилҳо нишон медиҳад, китаваҷҷуҳиазҳадзиёдвапуштибонии моливу маънавӣ аз ташкилотҳоиифротӣ, ки ба ҳарбаҳонадарЕвропақарордоранд, ҷузъифаъолиятиҳозираи дипломатии Аврупо -роташкилмекунад. Ин дипломатия бар суннати қадимииаврупоӣтакя накарда, бо минбар додан ба ташкилотҳои ифротӣ маҳдудмешавад, кидаринробита, сифатвакайфиятиробитаҳои дуҷониба ва бисёрҷонибаро бо ниҳодҳоидавлатӣ, ҳамчун ягона ифодагари қонунӣ ва табии халқ латма мезанад. Дар дурнамои наздик, ин омил ба болоравии сатҳиифротият ва таассуб дар ҷомеаиғарбӣва дар марҳилаиниҳоӣбароишаклгирииафкори оммаи зиддимиллӣ, мусоидат хоҳадкард. Дар ин ҳолат назорат ва хунсо кардани таҳдиду хатарҳои бавуҷудомада, ки ношӣ аз эътиқодиҷангиинаҳзатианд дар оянда, номумкин хохад шуд.

Аврупоиҳо бо тавсияи чанд нафар маъмур ва коршиноси худ, ки аз Точикистон хабар надоранд ва ё ки сатҳӣбамасъалаҳои дипломатӣ бархӯрдмекунанд, ба ниҳодҳоиҳукуматӣмуносибатидугонаваёдарбаъзе мавридҳо хасмона дорад. Кор то ҷоерасидааст, киниҳодҳоирасмиидавлатиро монда, мавқеионҳородармасъалаҳоирӯзмарраи ҷомеа ба инобат нагирифта, бе андозаи муайян мафтуни аъзоёни фирории ҲНИ дар Европа шудаанд. Касе ба мавқеиниҳодҳоидипломатии тоҷик гӯшнамедиҳад, ки аъзоёни наҳзатбоангезаву сабабҳои иқтисодӣ, яънемолубозорёбӣбаЕвропаҳиҷрат кардаанд ва ҳамчун субъекти баҳсумунозираи сиёсӣасландарафкори оммаи дохилиҷумҳурӣ шинохта ва пазируфта намешаванд. Ҳизбекипойгоҳииҷтимоӣнадорад, ғояидинӣ ва мақомиволои Худоро ба инҳисориҳизбӣ гирифта, мусулмон будан ва набуданро бо доштани билети партиявӣ марбут донистааст, наметавонад, баёнгари манфиати умуихалқӣдоштабошад. Инсозмонесткидарасоситахайюлибофтавусохтаияк хонавода таъсис ёфта, он ҳамазнуқтаиназари эътиқодӣзаифва парешон фаъолияти зиддимиллиро пеш бурда истодааст. Муомилаборӯҳонияти таассубзада ва ақибгарохавфухатариҷиддиробароидавлатсозӣэҷодмекунад. Афроди наҳзатӣбинобарпойбандӣбаҷаҳлутаассуб ва якҷонибаандешидан, дартаркибидавлатбаҳайсисутуни 5-умҳамешахизматкардаанд. Андешаҳои нодурусти баъзе аз ташкилотибайналмилалӣ воқеиятробаённамекунанд, зеро ҳамаиомилҳоирушдродармуносибати кишварҳо ба назар нагирифтаанд. Дидгоҳиякҷониба ва яксӯбинонаи дипломатияи Аврупо нисбат ба созмонҳои эътирофшудаи ифротӣ-даҳшатафкантаҷдиди назар мехоҳад.

Рашид Султонзода, таҳлилгари масоили дипломатия.


© 2007 - 2019 Мақомоти иҷроияи маҳаллииҳокимияти давлатии шаҳри Ваҳдат
кӯчаи 20-солагии Истиқлолият 12
735400 шаҳри Ваҳдат
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Development by: UmedSharipov